1. Inicjatywa Centrum Polonii.

 

2 Inicjatywa Muzeum Kresów Rzeczpospolitej

                             Inicjatywa Centrum Polonii

 

Centrum to miejsce opowieści o nas, o Polonii na całym świecie. Jest to również opowieść o Polsce, gdyż nie ma historii i kultury Polonii bez Polski, jak nie istniej historia i kultura Polski bez Polonii. Centrum to miejsce upamiętniające dzieje Polonii, której przodkowie przez pokolenia wnieśli spory wkład w rozwój cywilizacji. Dziedzictwo to obecne jest do dziś na całym świecie.

 

Centrum to miejsce zachęcające do samodzielnego myślenia, odważnego postawienia spraw i konfrontacji opinii. To przestrzeń dobrej wymiany myśli.  Centrum ma stworzyć płaszczyznę otwartej wymiany poglądów, poznawania odmienności kultur i innych punktów widzenia, platformę do stawiania odważnych pytań, dyskusji a przez to do zmian i porozumienia. Przywracając pamięć tysiącletniej historii Polonii, będziemy mogli uczyć się szacunku dla różnorodności i wspólnych tradycji. Bez tego trudno sobie wyobrazić funkcjonowanie w wielokulturowym i zróżnicowanym świecie.

press to zoom

press to zoom

press to zoom
1/2

Centrum ma stać się ośrodkiem historii ważnej dla nas wszystkich, miejscem przywrócenia pamięci - podstawy tożsamości Polaków, opowieści o Polokach zamieszkujących różne zakątki świata, o ich dziedzictwie, wreszcie o znaczeniu Polonii dla Polski i świata. Jest to inicjatywa mająca na celu przedstawić ciągłość dziejów Polonii – od średniowiecza do współczesności, w obszarowo jednym miejscu. Ta polsko-polonijna przeszłość decyduje nie tylko o tym, jak wygląda obecna Polska i kim są jej mieszkańcy, ale także o obrazie dzisiejszej Europy i Świata. Centrum to miejsce w którym w drodze dyskusji można budować mosty pojednania i  porozumienia, umożliwiające otwarcie na przyszłość oparte o doświadczenia przeszłości.

 

Oczekujemy, że przyszłe Centrum będzie nie tylko ośrodkiem kultywowania pamięci odległej i stosunkowo niedawnej państwa Polskiego, upamiętniającym znaczenie i rolę Polonii oraz Polaków poza granicami Polski, ale również przestrzenią współpracy Polonii z krajami Europy Wschodniej. Centrum ma się stać źródłem inspiracji, z którego czerpać będą zarówno Polonia i Polacy, jak i społeczeństwa jednoczącej się Europy.

 

Polacy na całym Świecie od dawana oczekują na powstanie placówki, która zajęłaby się dokumentowaniem i szerzeniem wiedzy o polonijnych dziejach, w której by prowadzono i  otaczano opieką pamiątki świadczące o bogatym jej dorobku oraz o walce o narodowe i społeczne wyzwolenie. W dzisiejszej demokratycznej Polsce zaistniały warunki ku temu, by zadośćuczynić tym dążeniom i staraniom.

 

Centrum to placówka, której obszarem działania jest gromadzenie, zabezpieczanie i udostępnianie materiałów oraz dokumentów obrazujących rozwój i dokonania szeroko pojmowanych dziejów Polonii, działalność  ruchów politycznych, wszelkich organizacji społeczno-zawodowych, historii osadnictwa wojskowego i cywilnego, organizacji młodzieżowych i innych tworzonych w środowisku polonijnym, a rozwijających różnorodne formy pracy społeczno-wychowawczej, kulturalno-oświatowej i gospodarczej.

 

Centrum ma stać się punktem odniesienia dla wszystkich zainteresowanych dziedzictwem Polonii oraz znakiem dokonującego się przełomu we wzajemnych stosunkach Polaków, placówką dokumentująca historię i kulturę Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej.

Przywracając i chroniąc pamięć tysiącletniej historii, Centrum przyczyni  się do kształtowania wspólnej przyszłości, wzajemnego zrozumienia i szacunku wśród społeczeństw Europy i Świata. Centrum stanie się nowoczesną platformą edukacji i kultury, dialogu społecznego oferującego głęboko transformujące doświadczenie i promujące nowe standardy obcowania z historią, tradycją i kulturą.

 

Centrum jest jednak nade wszystko miejscem spotkań ludzi, którzy pragną lepiej poznać przeszłość i współczesną kulturę, chcą zmierzyć się ze stereotypami i ograniczyć zjawiska zagrażające współczesnemu światu, jak ksenofobia i nacjonalistyczne uprzedzenia. W tym sensie jest to miejsce dla wszystkich, promieniujące ideami otwartości, tolerancji, prawdy, wolności i solidarności.

 

Celem utworzenia Centrum oraz kluczową wartością jego działalności jest:

  • współpraca z Polonią na całym świecie oraz czerpanie z bogactwa różnorodności, która jest podstawą tożsamości współczesnych Polaków - mieszkańców Europy i Świata.

  • integracja  w społeczeństwie obywatelskim naszych rodaków ze wschodniej Europy po ich powrocie do ojczyzny

  • rozwój inicjatywy i poszerzenie kontaktów ze Wschodem Europy - stworzenie ośrodka  wsparcia dla Polaków na stałe zamieszkujących kraje Europy, zaś tymczasowo przebywających w Polsce

  • pomoc w nawiązywaniu i umacnianiu kontaktów oraz stosunków wśród lokalnych społeczności polskich

 

Centrum  ma wspomagać rozwój tożsamości poprzez wspieranie inicjatyw lokalnych i ogólnokrajowych, podejmowanych w demokratycznej Polsce, aby na nowo przemyśleć doświadczenie historii Polski. Program Centrum ma stać się swego rodzaju punktem wyjścia dla debat na temat zarówno jasnych, jak i ciemnych kart  przeszłości, dać ogólną orientację, wyznaczać kierunki, zachęcać do samodzielnego poznawania rzadko podnoszonych tematów.

 

Do zadań Centrum ma również należeć: kolekcjonowanie eksponatów i ich dokumentowanie, prowadzenie działalności popularyzatorsko-oświatowej, organizowanie  wystaw i otwartych odczytów oraz spotkań z historykami, działaczami kultury, propagowanie wiedzy o ruchu  polonijnym w środkach masowego przekazu i poprzez własne wydawnictwa. W tym miejscu warto podkreślić, iż wiele eksponatów można pozyskać dzięki hojności ofiarodawców prywatnych z kraju i z zagranicy.

 

Zadaniem Centrum jest także budowanie dobrych relacji oraz umacnianie poczucia solidarności między europejskimi społeczeństwami poprzez wielostronny dialog na temat różnych doświadczeń minionych epok. Zadaniem Centrum jest także:

  • dokumentowanie, badanie oraz upowszechnianie wiedzy o historii Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej, historii i dziejów Polonii w Europie XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem okresu dyktatur i społecznego sprzeciwu wobec zniewolenia

  • tworzenie takiej płaszczyzny porozumienia, aby obecne i przyszłe pokolenia czerpały wiedzę oraz doświadczenia z historii dziejów i kultury minionej epoki

  • wspieranie rozwoju europejskiej kultury poprzez opartą na dialogu pogłębioną refleksję nad historią minionej epoki, uwzględniającej różne narracje i wrażliwości w poszczególnych rajach, zarówno nad tym co trudne i tragiczne, jak i tym, co budujące i wzniosłe

  • tworzenie możliwości konfrontowania narodowych obrazów historii, tak by mogły się one wzajemnie uzupełniać, a tym samym przyczyniać się do budowania  wzajemnego szacunku i lepszego zrozumienia współczesnych Europejczyków

 

Koncepcja zakłada, że do powstania Centrum niezbędna jest powierzchnia około 3.000 metrów kwadratowych, na której planuje się rozmieszczenie punktu konsultacyjno – usługowego, placówki muzealnej, biblioteki, centrum konferencyjnego, sali widowiskowej, galerii sztuki, centrum rekreacyjnego, restauracji i innych.

 

Cała działalność pozyskiwania eksponatów, wystawiennicza, naukowo-dokumentacyjna, edukacyjna, edytorska oraz kulturalna Centrum będzie poddawana społecznej ocenie. Z uwagą i wdzięcznością przyjmiemy wszelkie wnioski i propozycje, które przysłużą się doskonaleniu i rozwijaniu naszej działalności. Jednocześnie dziękujemy tym osobom i instytucjom, które stale wspierały i wspierają nasze poczynania. Bez ich życzliwej, twórczej i zaangażowanej współpracy z całą pewnością dorobek naszej Fundacji byłby skromniejszy.

 

Oczekujemy, że przyszłe Centrum będzie nie tylko ośrodkiem kultywowania pamięci odległej i stosunkowo niedawnej, miejscem upamiętnienia znaczenia i roli Polonii oraz Polaków poza granicami Polski, ale również przestrzenią współpracy Polonii z krajami Europy Wschodniej. Centrum ma się stać źródłem inspiracji, z którego czerpać będą zarówno Polonia i Polacy, jak i społeczeństwa jednoczącej się Europy.

 

Inicjatywa powołania Centrum Polonii obejmuję także potrzebę utworzenia placówki muzealnej, z inicjatywą której wystąpił szereg organizacji pozarządowych i środowisk, mających w obszarze zainteresowań historię i kulturę Kresów Wschodnich RP oraz szeroko rozumianą pomoc Polakom na Wschodzie - uchwała z dn. 06-07 lutego 2010r.

 

Powołanie Centrum Polonii wymaga partnerstwa organizacji pozarządowej z sektorem publicznym – Prezydentem m.st. Warszawy, Marszałkiem Województwa Mazowieckiego, Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Praktyka dowodzi, iż  współpraca pomiędzy sektorem publicznym a organizacją pozarządową daje efekty niewspółmiernie atrakcyjne, a jej skutki są bardziej uniwersalne. Dlatego Centrum ma być instytucją publiczno-prywatną tworzoną wspólnie przez rząd, samorząd lokalny i organizację pozarządową. Centrum nie może powstać również bez szczodrego wsparcia i zaangażowania naszych przyjaciół oraz darczyńców. Dlatego zabiegamy o dotacje od osób indywidualnych, fundacji, korporacji oraz instytucji publicznych w Polsce i za granicą. Opisaną współprace cechuje szeroki zakres zastosowań. Zyskać na tym mają także mieszkańcy Warszawy i Mazowsza oraz goście Stolicy, nie tylko korzystający z nowych obiektów kulturalnych, lecz także organizujący tu inne przedsięwzięcia o różnej skali i przeznaczeniu.

 

Wdzięczni jesteśmy władzom Miasta Stołecznego Warszawy za dotychczasowa współpracę i zainteresowanie działalnością podejmowaną przez Fundację, za wsparcie projektu i stanowczą deklarację o instytucjonalnym udziale w sprawie powołania Centrum Polonii. W związku z powyższym zwracamy się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, Marszałka Województwa Mazowieckiego o podjęcie wspólnych działań powołujących Centrum Polonii.

 

Zapraszając do wsparcia naszej inicjatywy prosimy jednocześnie o współpracę i pomoc. Cenimy sobie każdą informację i wdzięczni jesteśmy za Państwa ofiarność oraz  zaangażowanie w sprawę powstania Centrum Polonii.

 

LIBERE ET SOLIDARIS POLONIAE

 

Uchwała Zarządu Fundacji nr 03-07/2010 z dnia 07 czerwca 2010r.

Powrót do góry strony

                         Inicjatywa Muzeum Kresów Rzeczpospolitej

W dniach 06 i 07 lutego 2010r. odbyła się w Pułtusku, z inicjatywy Prezesa Stowarzyszenia Wspólnota Polska - Macieja Płażyńskiego, konferencja organizacji pozarządowych i środowisk, w których obszarze zainteresowań pozostają dawne Kresy wschodnie RP oraz szeroko rozumiana pomoc Polakom na Wschodzie. Uczestnicy konferencji zgodnie podkreślali potrzebę powołania przez państwo polskie placówki muzealnej, dokumentującej historię i kulturę Kresów Rzeczypospolitej. Podjęto w tej sprawie uchwałę, którą publikujemy poniżej.

 

Ponadto w toku dyskusji nad efektami trwającego w Polsce od kilku lat procesu repatriacji polskich obywateli z państw byłego Związku Sowieckiego, zebrani uzgodnili, że dla usprawnienia tego procesu niezbędne są zmiany legislacyjne. Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" zobowiązało się - przy współpracy z organizacjami zaangażowanymi w pomoc repatriantom - do przygotowania społecznego projektu nowelizacji dotychczasowej ustawy.

 

Uchwały podjęte w czasie ogólnopolskiej konferencji stowarzyszeń i organizacji pozarządowych w Pułtusku

w dniach 06 - 07 lutego 2010r.

 

1. Uchwała w sprawie powołania Muzeum Kresów Rzeczypospolitej

 

Dążąc do powołania placówki muzealnej, dokumentującej najszerzej rozumianą historię Kresów Rzeczypospolitej, pragniemy dać wyraz przekonaniu, że oddajemy w ten sposób dług zaciągnięty wobec własnej przeszłości, dług, który wypierany ze świadomości deformuje naszą tożsamość, pozbawiając ją jednego z fundamentalnych składników. Od początku XV wieku Polska przesuwała stopniowo na wschód centrum państwowości, aż do utworzenia wraz z Wielkim Księstwem Litewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów - wspólnego domu wielu ludów, języków, kultur i wyznań. Na terytorium tego niezwykłego państwa Zachód spotkał się ze Wschodem, tworząc nową jakość, niespotykaną nigdzie indziej, na obszarach pomiędzy Atlantykiem a Uralem. Ta nowa jakość dotyczyła organizacji państwa, kultury, obyczaju, języków i nawet wiary. Dzieło jakim była Rzeczpospolita nie miała jednego autora. Twórczego przywileju nie mogą sobie przypisać samodzielnie Polacy, Litwini, Rusini, Ormianie, Żydzi, Tatarzy, Niemcy, ani żadna z wielu zamieszkujących ją nacji. Nie stała się też dziełem jednej kultury i nie jeden zapanował w niej niepodzielnie język, ani jedna wiara. Polityczny byt, który z naszym udziałem powstał wówczas w Europie Środkowej, wyprzedzał w pewnych rozwiązaniach politycznych Europę o setki lat. Wolność wyznania, demokracja szlachecka, niezawisłe sądy, osobista nietykalność odkrywane były na nowo w XIX, a nawet XX wieku.

Stało się tak, że na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów przewagę zyskała cywilizacja zachodnia w postaci katolicyzmu i łaciny jako nośnika idei i wartości przyjętych przez elity, oraz języka polskiego, jako tego, którym owe elity posługiwały się na co dzień. Język ten, dobrowolnie przyjęty, jako język szlacheckiego narodu, nie stał jednak w sprzeczności z podwójną tożsamością - Obywatela Rzeczypospolitej, a zarazem Polaka, Rusina, Litwina itd. Przewaga elementów okcydentalnych nie oznaczała wyłączności - wpływy wschodnie pozostawały na tyle istotne, że w oczach ludzi Zachodu Rzeczpospolita jawiła się jako twór niezwykły i nieco obcy.

Pojęcie Kresów zmieniało z biegiem historii swój terytorialny zasięg. Dla części Polaków Kresy oznaczają dzisiaj dom utracony w wyniku jałtańskich porozumień - małą ojczyznę odebraną przemocą. Ta mała ojczyzna to blisko 1/3 przedwojennego państwa polskiego, wraz z milionami jej mieszkańców. Oni i ich potomkowie mają prawo oczekiwać, że państwo polskie zechce zdobyć się na wysiłek upamiętnienia i udokumentowania polskiej obecności w historii wielu miast, miasteczek i wsi, obecności, której usiłuje się zaprzeczać lub fałszować jej treść.

Oczekujemy, że przyszłe Muzeum Kresów przypomni zarówno odległą, jak i stosunkowo niedawną rzeczywistość państwa zbudowanego przez wiele nacji, dla których Rzeczpospolita była wspólną ojczyzną. Muzeum takie stać się może skarbnicą i inspiracją, z której czerpać będą zarówno potomkowie jej mieszkańców, jak i społeczeństwa jednoczącej się Europy.

Ziemie wschodnie Rzeczypospolitej to część naszej duchowej ojczyzny - podobnie jak Kraków, Częstochowa, Gniezno. Odcięcie tej części wspólnej historii czyni nas uboższym i okaleczonym kulturowo społeczeństwem.

Biorąc powyższe pod uwagę zwracamy się do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej o przyjęcie ustawy powołującej do życia Muzeum Kresów Rzeczypospolitej.

 

2. Uchwała w sprawie przygotowania społecznego projektu ustawy powołującej Muzeum Kresów Rzeczypospolitej

 

Uczestnicy ogólnopolskiej konferencji stowarzyszeń i organizacji pozarządowych, zebrani w Pułtusku w dniach 06 - 07 lutego 2010r., w wyniku przeprowadzonej dyskusji, zobowiązują władze Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" do pilnego przygotowania społecznego projektu ustawy w sprawie powołania Muzeum Kresów Rzeczypospolitej. Jednocześnie zobowiązują władze Stowarzyszenia do przesłania sygnatariuszom uchwały przygotowanego projektu w celu konsultacji.

Obie uchwały przyjęto przez aklamację.

 

Sygnatariusze uchwał:

  • Centrum Łączności i Pomocy Szkołom na Wschodzie im. Maurice Ardouin (Wrocław)

  • Federacja Organizacji Kresowych (Warszawa)

  • Fundacja "Kisielin - Pro Memoria" (Kraków)

  • Fundacja Kresowa "Semper Fidelis" (Wrocław)

  • Fundacja "Kresy" (Czerwonak)

  • Fundacja "Longinus" (Łańcut)

  • Fundacja "Lwów i Kresy Południowo-Wschodnie" (Kuklówka Radziejowicka)

  • Fundacja "Na Obcej Ziemi" (Sulejówek)

  • Fundacja "Patria" - Pomoc Repatriantom i Polakom ze Wchodu (Białystok)

  • Fundacja "Polskie Kresy Wschodnie - Dziedzictwo i Pamięć" (Warszawa)

  • Fundacja "Pomoc Polakom na Podolu i Wołyniu" (Wałbrzych)

  • Fundacja Pomocy Szkołom Polskim na Wschodzie im. T. Goniewicza (Lublin)

  • Fundacja Solidarność - Wschód (Warszawa)

  • Fundacja "Willa Polonia" (Lublin)

  • Fundacja Wspierająca Oświatę Polską za Granicą "Samostanowienie" (Warszawa)

  • Instytut Lwowski (Warszawa)

  • Klub Studentów Polonijnych (Kraków, Poznań)

  • Krajowe Stowarzyszenie Brasławian (Warszawa)

  • Lubelski Klub Polonijny (Lublin)

  • Polskie Towarzystwo Ziemiańskie (Wrocław, Szczecin)

  • Południowo-Wschodni Instytut Naukowy (Przemyśl)

  • Prabuckie Stowarzyszenie Kresowiaków (Prabuty)

  • Stowarzyszenie Dolnośląska Inicjatywa Historyczna (Wrocław)

  • Stowarzyszenie Grodnian im. E. Orzeszkowej (Warszawa)

  • Stowarzyszenie "Instytut Kresów RP" przy Towarzystwie Miłośników Wołynia i Polesia (Olsztyn)

  • Stowarzyszenie "Kresy - Pamięć i Przyszłość" (Chełm)

  • Stowarzyszenie "Mój Kazachstan" (Warszawa)

  • Stowarzyszenie "Pamięć i Nadzieja" (Chełm)

  • Stowarzyszenia Pomocy Polakom na Wschodzie "Kresy" (Kraków)

  • Stowarzyszenie Pomocy "Rubież" (Białystok)

  • Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego (Wrocław, Warszawa)

  • Stowarzyszenie Przyjaciół Polaków na Wschodzie (Tarnobrzeg)

  • Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Drohobyckiej (Wrocław, Warszawa)

  • Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Grodzieńskiej i Wileńskiej (Gdańsk)

  • Stowarzyszenie Regionalne "Wschód - Zachód" (Płock)

  • Stowarzyszenie Rodzin Osadników Wojskowych i Cywilnych Kresów Wschodnich (Warszawa)

  • Stowarzyszenie Rodzin Ziemi Wołkowyskiej (Gdańsk)

  • Stowarzyszenie Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów (Wrocław)

  • Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" (Warszawa)

  • Stowarzyszenie Współpracy Polska - Ukraina "Nadwórna" (Opole)

  • Studencka Międzyuczelniana Organizacja Kresowiaków (Warszawa)

  • Światowy Kongres Kresowian (Bytom)

  • Towarzystwo Miłośników Kultury Kresowej (Wrocław)

  • Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich (Wrocław, Kraków, Warszawa, Poznań, Bytom)

  • Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej (Toruń, Gdańsk, Warszawa, Poznań, Rzeszów, Olsztyn, Mrągowo)

  • Towarzystwo Miłośników Wołynia i Polesia (Chełm, Olsztyn)

  • Towarzystwo Przyjaciół Krzemieńca i Ziemi Wołyńsko-Podolskiej (Lublin)

  • Towarzystwo Rodu Plewako (Warszawa)

  • Warszawska Inicjatywa Kresowa przy Domu Spotkań z Historią (Warszawa)

  • Warszawskie Towarzystwo Przyjaciół Wilna i Grodna (Warszawa)

  • Związek Repatriantów RP (Kraków, Warszawa)

  • Związek Szlachty Polskiej (Wrocław)

  • Związek Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Polsce (Warszawa)

  • Związek Wypędzonych z Kresów Wschodnich RP (Bytom))

 

Powrót do góry strony